Słownik trudniejszych wyrażeń

abisal

przydenne głębie

allele

różne formy tego samego genu

autotrofizm

(samożywność) -. odżywianie się organizmów związkami nieorganicznymi (CO2, H20, sole mineralne) i syntetyzowanie z nich związków organicznych własnego ciała; autotrofami są rośliny zielone (fotosynteza) i niektóre bakterie (chemosynteza)

bakterie nitryfikacyjne

utleniają amoniak i sole amonowe na azotyny (dokonują tego gatunki z rodzaju nitrosomonas) i następnie te związki na azotany (robią to gatunki z rodzaju nitrobacter)

bentos

organizmy pełzające, kroczące po dnie lub osiadłe nieruchomo (bytujące w środowisku dennym)

biocenoza

wielogatunkowe zbiorowisko zwierząt i roślin żyjących w określonym środowisku (biotopie), w którym stosunki ilościowe są utrzymane na tym samym mniej więcej poziomie

biosfera

sfera zamieszkała przez organizmy żywe, obejmująca trzy wielkie działy zwane biocyklami; atmosferę, litosferę i hydrosferę

biotop

środowisko życia biocenozy odznaczające się swoistym zespołem ekologicznych czynników abiotycznych i biotycznych

detrytus

gromadząca się martwa materia organiczna, pochodząca z częściowo rozłożonych szczątków roślin i zwierząt, oraz ich wydalin

dychroizm płciowy

odmienne zabarwienie obu płci

dymorfizm płciowy

różnice w kształcie obu płci

ekosystem

układ ekologiczny obejmujący biocenozę i jej biotop

etologia

nauka o zachowaniu się zwierząt

filtrator

organizm żywiący się pokarmem złożonym z cząstek bardzo małych w porównaniu z nim samym, które odfiltrowuje z wody (np. gąbki, małże, dafnie)

fitoplankton

plankton roślinny

gen

podstawowa jednostka dziedziczności

heterotrofizm

(cudzożywność) - odżywianie się związkami organicznymi pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które przed przyswojeniem przez organizm ulegają trawieniu; heterotrofami są wszystkie zwierzęta oraz większość bakterii, śluzowce, grzyby i niektóre rośliny kwiatowe (np. pasożytnicza kanianka)

litoral

strefa przybrzeżna

nekton

organizmy czynnie pływające, mogące przenosić się dowolnie z miejsca na miejsce, przezwyciężając prądy

nisza ekologiczna

całokształt powiązań gatunku ze środowiskiem i innymi gatunkami, a tym samym jego pozycja w biocenozie i ekosystemie

paludarium

rodzaj akwaterrarium lub terrarium (o wysokiej wilgotności powietrza) przeznaczonego do hodowli roślin i zwierząt bagiennych lub pochodzących z deszczowego lasu tropikalnego (głównie płazów, żółwi wodnych)

pelagial

otwarte przestrzenie wodne

plankton

organizmy nie związane ze stałym podłożem, unoszą się w wodzie bezwładnie nie mogąc podążać w wybranym kierunku

populacja

grupa kontaktujących się i krzyżujących między sobą osobników jednego gatunku, rasy czy odmiany, zajmująca pewien obszar i wykazująca wewnętrzną strukturę określoną przez rozrodczość, śmiertelność, rozkład wiekowy, zagęszczenie jej członków i in.

poziom letalny

to stan fizjologiczny, w którym ryba, po usunięciu szkodliwych czynników fizykochemicznych wraca do aktywnego życia bilogicznego

próg letalny - śnięcie

to stan fizjologiczny, w którym ryba jeszcze żyje, ale nie może powrócić, pomimo usunięcia szkodliwych czynników fizykochemicznych, do aktywnego życia biologicznego

sinice

(Cyanophyta) - gromada obejmująca ok. 2000 gatunków - sinozielone, mikroskopijnej wielkości organizmy jednokomórkowe, tworzące czasem skupienia lub wielokomórkowe nici, występują zwłaszcza w wodach bogatych w substancje pokarmowe

symbioza

współżycie dwóch różnych organizmów, między którymi wytworzył się mniej lub bardziej ścisły związek; s.mutualistyczna - obaj partnerzy odnoszą pewne korzyści

zooplankton

plankton zwierzęcy

Zoobentos

zwierzęta żyjące na dnie

Ichtiofauna

gatunki ryb zamieszkujące określony ciek, akwen lub obszar

narybek

młode ryby od chwili utraty woreczka żółtkowego i rozpoczęcia żerowania

Zakwit wody

efekt masowego rozwoju fitoplanktonu (sinic, okrzemek, zielenic, wiciowców i in.) w zbiorniku wodnym. W czasie zakwitu ilość ich jest tak duża, że są widoczne gołym okiem, nadają wodzie charakterystyczne zabarwienie i powodują silne jej zmętnienie (...)pl.wikipedia.org

Przyducha

znaczne zmniejszenie ilości tlenu rozpuszczonego w wodzie zbiornika wodnego lub jego części, zwykle przydennej, w skrajnym przypadku mogące prowadzić do masowego wymierania zamieszkujących go organizmów tlenowych (m.in. tzw. śnięcie ryb).(...)pl.wikipedia.org

Filogeneza

rozwój rodowy poszczególnych grup organizmów ustalany na podstawie badań porównawczych form kopalnych i współczesnych

Pokładełko

rodzaj brodawki płciowej lub moczowo-płciowej, najczęściej w postaci rureczki, służącej do składania jaj

Atrapy jajowe

jedna lub kilka regularnych biało-żółtych lub żółto-pomarańczowych owalnych plamek na płetwie odbytowej samca, imitująca ziarna ikry

Polimorfizm

Zróżnicowania postaci osoników jednej populacji, warunkowane genetycznie, hormonalnie lub zmianami środowiska

Rodzaj

(genus) - kategoria systematyczna, której nazwa wchodzi w skład nazwy gatunkowej i jest niezbędna do jednoznacznego jego określenia. Wyższą kategorią jest rodzina, niższą gatunek.http://pl.wikipedia.org/wiki/Rodzaj

Rodzina

(familia) - kategoria systematyczna niższa niż rząd, a wyższa niż rodzaj, aczkolwiek w szczegółowej systematyce rodzin posiadających wiele rodzajów wyróżnia się często jednostki pośredniehttp://pl.wikipedia.org/wiki/Rodzina_%28biologia%29

Gatunek

zbiór, populacja złożona z osobników mających podobne cechy, które są przekazywane płodnemu potomstwu; innymi słowy gatunek to jednostka biologiczna dysponująca wspólną pulą genową.http://pl.wikipedia.org/wiki/Gatunek_%28biologia%29

abiotyczne czynniki

elementy przyrody nieożywionej, wpływające na żyjące w danym środowsku organizmy żywe, oraz ulegające ich wpływom

biotyczne czynniki

elementy przyrody ożywionej, wpływające na siebie nawzajem

Bastard

mieszaniec powstały w wyniku skrzyżowania dwóch gatunków lub ras

Trypton

patrz Detrytus

Morfologia

nauka o budowie zewnętrznej organizmów

ospa rybia

inaczej ichtioftirioza lub kulorzęsek - pasożytnicza choroba ryb

sukcesja wtórna

Sukcesja wtórna - sukcesja, której punktem wyjścia jest ekosystem zmieniony przez człowieka - np. półnaturalny albo sztucznyhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Sukcesja_ekologiczna_wt%C3%B3rna

Bakterie

Bakterie (gr. bakterion - pałeczka) to jednokomórkowe lub kolonijne organizmy o budowie prokariotycznej. Bakterie należą do najmniejszych komórek. Ich rozmiary z reguły nie przekraczają 1 μm (1 mikrometr). Spoczynkowa forma bakterii to przetrwalniki, które charakteryzują się znacznym stopniem odwodnienia zawartej w nich cytoplazmy, grubymi i wielowarstwowymi osłonami. Przetrwalniki umożliwiają bakteriom przetrwanie z trudnych warunkach.http://pl.wikipedia.org/wiki/Bakterie

autotrofizacja wód

stopniowe użyźnianie zbiornika wodnego w wyniku dużej intensywności procesów biologicznych zachodzących w samym zbiorniku.http://www.powiat.mielec.pl/zsrcku/agro-farma/definicje.htm

Platynka

(platka) - potoczna nazwa zmienniaka plamistego lub wielobarwnego

tarło

akt płciowy u ryb prowadzący do połączenia jaja z plemnikiem. Nazwa pochodzi od specyficznego zachowania się ryb w tym okresie. Ryby stają się niespokojne, ocierają się bokiem o dno, samce ocierają się bokiem samice polewając mleczem składaną ikrę. Ryby w tym okresie nazywa się tarlakami a miejsce gdzie tarło ma miejsce tarliskiemhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Tar%C5%82o

gąbki

([i]Porifera, Enanthozoa, Spongiaria[/i]) to jedyne zwierzęta beztkankowe. Zaliczane są przez to do grupy [i]Parazoa[/i] (dosł. z gr. obok zwierząt), która jednak nie jest taksonem. Ich budowa, a zwłaszcza obecność komórek kołnierzykowych (choanocytów) sugeruje, że są one bardzo blisko spokrewnione z protistami. Wniosek ten potwierdziły badania genetyczne. Gąbki są zwierzętami wyłącznie wodnymi. Jako osobniki dojrzałe prowadzą osiadły tryb życia, często tworzą koloniehttp://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%85bki

czynniki biotyczne

patrz: biotyczne czynniki

glony

nie są taksonem, a grupą wydzieloną na podstawie kryteriów morfologicznych i ekologicznych. Mianem tym tradycyjnie określa się kilka nie spokrewnionych linii ewolucyjnych roślin plechowych, tj. roślin beztkankowych. Cechami łączącymi typy składające się na tę grupę morfologiczno-ekologiczną jest autotrofizm, pierwotne uzależnienie od wody, funkcja pierwotnego producenta materii organicznej w zbiornikach wodnych a wreszcie pierwotna, beztkankowa budowa ciała.http://pl.wikipedia.org/wiki/Glony

IMHO

Skrót często używany w internecie. Dosłownie znaczy "In My Humble Opinion", czyli "Moim skromnym zdaniem"

IMO

Skrót często używany w internecie. Dosłownie znaczy "In My Opinion", czyli "Moim zdaniem"

dwutlenek węgla

Dwutlenek węgla lub tlenek węgla(IV) lub tlenek węgla(4+) lub ditlenek węgla (wzór chemiczny CO2) jest to bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz. Jest to gaz dobrze rozpuszczalny w wodzie i cięższy od powietrza (ok. 1,5 razy). Sublimuje w temperaturze -78,5°C (nie posiada fazy płynnej). W naturze występuje w stanie wolnym w atmosferze i związanym (np. jako składnik CaCO3). Dwutlenek węgla jest produktem spalania i oddychania. Jest wykorzystywany przez rośliny. Tworzy się przy utlenianiu i fermentacji substancji organicznych (...)http://pl.wikipedia.org/wiki/CO2

CO2

patrz: dwutlenek węgla

Pokarm

POKARM, pożywienie, biol. substancje pobierane z otoczenia przez organizm roślinny i zwierzęcy, stanowiące materiał budulcowy ciała i źródło energii procesów życiowych; pokarm roślin samożywnych stanowią proste związki nieorganiczne; pokarmem zwierząt są różnorodne złożone substancje org. pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, przyswajane dopiero po rozłożeniu na prostsze związki (trawienie, wchłanianie); podstawowymi składnikami odżywczymi pokarmu zwierząt są białka — element budulcowy organizmu, oraz sacharydy i tłuszcze — gł. źródło energii; poszczególne gat. przystosowały się w rozwoju ewolucyjnym do korzystania z różnych rodzajów pokarmu (monofagi, polifagi).

Osmoza

Osmoza - dyfuzja cząsteczek rozpuszczalnika, np. wody przez membranę półprzepuszczalną, np. błonę komórkową oddzielającą dwa roztwory różniące się potencjałami chemicznymi. Różnica potencjałów chemicznych wynika z różnicy składu (stężenia) roztworów. Jeżeli pomiędzy takimi roztworami istnieje różnica potencjałów chemicznych, pojawia się wówczas proprocjonalne do niej tzw. ciśnienie osmotyczne, π, które wymusza przepływ cząsteczek przez membranę a czasami może spowodować jej zniszczenie (np. błona komórkowa może zostać rozerwana gdy komórka umieszczona jest w czystej wodzie: błona komórkowa nie przepuszcza jonów soli na zewnątrz, a więc jedyną możliwość wyrównania potencjałów chemicznych jest rozcieńczenie zawartości komórki do poziomu otaczającego ośrodka poprzez "pompowanie" do komórki cząsteczek wody). Odwrócona osmoza (ultrafiliacja) to przepływ cząsteczek rozpuszczalnika od roztworu o wysokim stężeniu do roztworu o niższym stężeniu spowodowany przyłożeniem do cieczy o wysokim stężeniu ciśnienia większego niż ciśnienie osmotyczne. Odwrócona osmoza jest podstawą jednej z najlepszych metod odsalania wody morskiej.truper

ichtiologia

dział zoologii zajmujący się rybami, ich systematyką, biologią, morfologią, embriologią, fizjologią, ekologią, rozsiedleniem geograficznym i paleontologią.http://pl.wikipedia.org/wiki/Ichtiologia

sukcesja ekologiczna

jedna z najważniejszych form zmienności biocenoz w czasie. W odróżnieniu od cyklicznych fluktuacji sukcesja ekologiczna jest procesem kierunkowym. Sukcesja ekologiczna to sekwencja naturalnych zmian składu gatunkowego i struktury biocenoz. Sukcesja pierwotna występuje wtedy, gdy organizmy żywe kolonizują obszar dotychczas jałowy. Pierwsze przybywają organizmy pionierskie. Sukcesja wtórna przebiega na obszarze mocno zmienionym, ale nie jałowym, już skolonizowanym. Wyróżnia się sukcesję autogeniczną, której przebieg zależy wyłącznie od organizmów biorących w niej udział, oraz sukcesję allogeniczną, wymuszoną przez zmiany w środowisku (np. zmiany poziomu wód lub klimatu). Sukcesja przebiega przez stadia seralne, od stadium pionierskiego do stanu klimaksu. Obserwacje zmian w układach ekologicznych doprowadziły początkowo do sprzecznych wniosków: jednym badaczom wydawało się, że proces jest ściśle kierunkowy i zdeterminowany (superorganizmalną interpretację biocenozy, deterministycznym charakterze sukcesji), inni widzieli w nim zjawisko czysto losowe – grę indywidualnych interesów różnych gatunków (proces losowy i uwarunkowany demograficznie).http://pl.wikipedia.org/wiki/Sukcesja_ekologiczna

malawi

Niasa (Malawi) - jezioro pochodzenia tektonicznego, położone w południowo-wschodniej Afryce. Jego wody podzielone są pomiędzy trzy państwa: Malawi, Tanzanię i Mozambik. Położone jest najbardziej na południe spośród wszystkich jezior Wielkich Rowów Afrykańskich. Jezioro otoczone jest przez wysokie góry dochodzące do 3000 m. Odpływ wód z jeziora następuje poprzez rzekę Szire - dopływ Zambezi. Jezioro ma wydłużony południkowo kształt - jego długość wynosi około 550 km, szerokość od 20 do 55 km. Zajmuje powierzchnię 29 600 km². Dno jeziora Niasa stanowi kryptodepresję - położone na wysokości 476 m n.p.m. osiąga maksymalną głebokość 706 m. Pojemność jeziora wynosi około 7200 mld m³. Odkrywcą i pierwszym badaczem jeziora był David Livingstone, który przybył nad jego brzegi w 1859 r.http://pl.wikipedia.org/wiki/Jezioro_Niasa

Tanganika

(ang. Lake Tanganyika, fr. Lac Tanganyika) - jezioro w Afryce Południowo-Wschodniej na terytorium Zambii, Demokratycznej Republice Konga, Burundi i Tanzanii. Zajmuje powierzchnię 34,4 tys. km². Jezioro położone na wysokości 773 m n.p.m. osiąga maksymalną głębokość 1435 m (drugie pod względem głębokości po jeziorze Bajkał) - stanowi tym samym kryptodepresję.http://pl.wikipedia.org/wiki/Tanganika_%28jezioro%29

Patogen

czynnik chorobotwórczy - czynnik wywołujący chorobę u danego organizmuhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Patogen

Eurybionty

organizmy cechujące się szeroką tolerancją wobec czynników środowiskowych. Mogą one żyć w bardzo zróżnicowanych warunkach, osiedlając się na znacznych obszarach Ziemi. Przykładem może być wróbel domowy, trzcina pospolita i paproć orlica, które spotykamy niemalże na całym świecie. W takim wypadku mamy do czynienia z zasięgiem globalnym bądź kosmopolitycznym.http://pl.wikipedia.org/wiki/Eurybiont

azotyny

Obecnie obowiązująca nazwa to azotany(III). Zawierają jon NO2- Są bardziej szkodliwe dla organizmów żywych niż azotany(V).

azotany

Azotany są końcowym produktem przemiany azotowej odpadowych białek i mocznika. W akwarium pochłaniają je rośliny i glony, a usuwane są przez beztlenowe bakterie denitryfikujące w specjalnym filtrze (źródełko/denitryfikator) lub podmianę wody. Są mało szkodliwe dla ryb przy stężeniu do 50 mg/l ale np koralowce wymagają zawartości poniżej 5 mg/l. Stężenia dla akwariów słodkowodnych: * do 5 czasem 10 mg/l - poziom utrzymywany w akwariach ze specjalnym filtrem * do 40 mg/l - wspomagają rozwój roślin * 40-80 mg/l – powodują wzrost glonów * 80-140 mg/l – zahamowanie wzrostu roślin i gwałtowny wzrost glonów * ponad 140 mg/l – niebezpieczne dla ryb i roślin.Wikipedia

garbniki

Garbniki - grupa związków organicznych o dużej masie cząsteczkowej, występujących naturalnie w niektórych roślinach. Z chemicznego punktu widzenia są polifenolami. Garbniki naturalne należą do dwóch zasadniczych grup: garbników pirogalolowych, inaczej galotanoidów (hydrolizujących) i garbników katechinowych (niehydrolizujących). Garbniki mają zdolność tworzenia trwałych, nierozpuszczalnych w wodzie kompleksów z białkami co jest zasadnicze dla ich zastosowania. Występują powszechnie w roślinach, zwłaszcza w korze i liściach drzew i krzewów. Garbniki są czynnymi składnikami wielu surowców zielarskich takich jak: kora dębu, kłącze pięciornika, kłącze wężownika, liść orzecha, kora oczaru, liść jeżyny, liść maliny. Otrzymuje się je w formie ekstraktów wodnych z części roślin. Jednym z najdawniej poznanych garbników roślinnych jest tanina chińska. W zastępstwie garbników naturalnych produkuje się garbniki syntetyczne, zwanie taninganami.Wikipedia