Akwarystyka - Forum Akwarystyczne Wodnego Swiata

Witam mam wode starasznie metna (patrz zdjecie) co mam zrobic? Prosze o pomoc co mam zrobic wymienic wode ? Wczoraj wpuscilem ryby i wode wlalem. Czy zowie moga byc z rybkami?

()

Pozdrawaim

po pierwsze twój błąd jest taki że nie pozwoliłeś wodzie odstac w akwarium - tak się nie robi. woda bez ryb ma odstac jeszcze trochę w akwarium zanim wpuścisz ryby. przez ten czas filtr ma chodzic i napowietrzanie ma chodzic. ryby kupuje się na końcu. moje akwarium odstawało 2 tygodnie zanim mogłem ryby wpuścic. teraz jak tak zrobiłeś to nie wymieniaj wody, tylko silnie napowietrzaj akwarium nie wyłączaj nigdy filtra na noc. woda się sama wyklaruje.

może najpierw napisz jakie masz akwarium jaki sprzęt (filtr przede wszystkim mnie interesuje).

woda zakwitła :-X

Jak wstawic zdjecie pokaze o co chodzi lub wysle na maila osobie chcecej pomoc.

Pozdrawaim

prześlij mi na maila:   lukasz8880@poczta.onet.eu

Filtr: Mini Aqua Sztur czy jakos tak

Akwarium: 30 l

jak dojdzie do mnie zdjęcie na maila to umieszczę je na forum.

dzieki juz wyslalem

Jaka temperature powinienem utrzymywac? Mam ryby: mieczyki, gubiki, neonki, jakies przezroczyste, glonojady, czarne ale mieczyk niewiem jak sie nazywaja. Cy ryby wyjac z akwarium zanim sie woda nie wyklaruje? Moze cos dokupic i wlac jakies krople aby pomoc?

Pozdrawiam

glonojady i mieczyki są do oddania - masz za małe akwarium na nie. proponuję oddac mieczyki i glonojady i zamiast mieczyków dokupic neonek a zamiast glonojadów dac ze 3 otoski. podaj w jakiej liczebnosci masz te rybki. bo jak wymieniłeś gatunki to to nic mi nie mówi. nic nie kupowac nic nie dolewac i ryb nie wyciągac woda sama dojdzie do siebie. ważne żeby filtr cały czas chodził i nie był wyłączany.

Kazdy rodzaj po 1 parce neonki 2 parki. W przyszlosci chce powiekszyc akwarium na 60 l lub 100 l na razie ryby sa mlode i male

czyli 4 neony 2 glonojady 2 gupiki i 2 mieczyki.

ok mieczyki oddaj i glonojady też. dodaj 4 neony i 3 otoski i bedzie dobrze. jeżeli w przyszłości będziesz kupował większe to to sobie zostaw jako kotnik albo kwarantanna dla nowozakupionych rybek.

jest tez parka ryb ktore jedza i czyszcza tak jak glonojad podobno ma wasy i wyglada z pyska jak sumik no i jakies czarne ryby mam i jeszcze z takim duzym ogonem widac je na zdjeciu.

do mnie jeszcze zdjęcie nie doszło poczekac musisz.





domyślam się że kiryski i molinezje.
dobrą temperaturę utrzymujesz powinno byc 25 - 26 stopni.

A i jaka temperatura musi byc ja utrzymuje 26

(http://img201.imageshack.us/img201/5144/metnalz1.th.jpg) (http://img201.imageshack.us/my.php?image=metnalz1.jpg)


no no jeszcze tak mętnej wody po jednym dniu nie widziałem.no to zmieniamy działanie dzisiaj do wiaderka nalej wody wieczorem żeby się odstała i jutro wieczorem wymień 1/3 objętosci akwarium a dzisiaj przez całą noc niech chodzi filtr nie odłączaj go pod żadnym pozorem bo to samo będzie domyslam się że wczoraj na noc mogłeś filtr wyłączyc ja myślałem że masz lekkie zmętnienie.


PS nie wiem czy mam rację i nie wiem jak inni mylą ale chyba masz przeźroczki indyjskie choc moge się mylic bo woda mętna. i chyba sie mylę to są sumiki szkliste no i raczej ich tez musisz sie pozbyc bo rosna do 10 cm.

Nie wylaczalem filtra. A co zrobic z rybami? zostawic je w tej wodzie do jutra? A czy moze byc woda ze sklepu te baniaki 5 litrowe wody zrodlanej? Ja wlalem wczesniej 25 l wody zrodlanej Primavera.

aaaaaaaaaa no to wszysto jasne :) może byc woda źrudlana ale tylko jako dodatek za duzo jej dałeś a powinieneś tylko dac litr tej wody a resztę uzupełnic normalną wodociągową. no to wszystko jasne woda mętna jest od pierwotniaków - to robimy inaczej - wymienisz pół wody w akwarium. pamiętaj - najlepiej teraz nalej wodę z kranu do wiaderka i niech stoi do jutra do wieczora. jutro wieczorem wymienisz wodę. nauczka dla ciebie i wszystkich innych osób któe bedą chciały dac wodę mineralna - z umiarem ludzie z umiarem. ryb nie wyławiaj.

Ja swoje akwa odpalałem na wodzie źródlanej z plusa (ofc najpierw sprawdziłem zawartość minerałów), poźniej używałem 6l Primavery i wszystko było w porządku. Żadnych zakwitów wody i innych problemów. Woda mineralna to nie to samo co źródlana - jest wzbogacona dodatkowymi, nie zawsze porządanymi minerałami. Myślę, że zakwit pierwotniaków ma inną przyczynę niż użycie wody źródlanej. IMHO akwarium jest kompletnie niedojrzałe, a jeśli kolega wyłączył filtr to efekt jaki jest to widać.

Ja bym tam wlal troche (albo nawet duzo) jakiegos biostartera np. Nitrivec i obficie karmil / nawet troche przekarmial przez tydzien, aby sie troche odchodow nazbieralo i troche mulu na gabce filtra osadzilo.

Żadnego obfitego karmienia bym nie stosował. Na wszystko trzeba czasu a w ten sposób tylko będzie zalegał pokarm który bedzie gnił i psuł wodę, ryby będą produkować więcej odchodów i cała stabilizacja sie tylko wydłuży. Na początke biostarter i podmianki wody i będzie dobrze.

seboosie jak pisałem z właścicielem tego akwarium to wątpię żeby on wiedział co to jest biostarter.

Oswald podał nazwę można sprawdzić i poszukać choćby tutaj na forum. Ale jeszcze raz przypomnę. Biostarter to szczepy bakterii nitryfikacyjnych, odpowiedzialnych za przerabianie amoniaku na związki azotowe (NO2/NO3). Dodanie ich do filtra przyśpieszy proces dojrzewania akwarium i stabilizacji akwa. Przydatny link: http://www.artnet.com.pl/lkozicki/faq/

Dodam tylko od siebie, że jakby kolega wystartował na rurowicie to pewnie dzisiaj nie miałby już rybek z powodu metali ciężkich i chloru w wodzie. Primavera to najlepsza z wód do akwarium. Bez żadnych metali ciężkich i związków chloru świetnie się sprawdza dla nawet wymagających rybek.

Wiedźmin - powinieneś sobie zdawać sprawę z jakiego powodu woda zakwita zamiast zwalać na wodę. Jeśli pierwotniaki mają co jeść to się mnożą. Jeśli robisz sobie zupę rybną w 30 l to się nie dziw, ze będzie zakwit.

Ja bym zrobiła tak: od znajomego akwarysty przyniosłabym 15 l wody z jego akwarium i zrobiła tym podmiankę. Następnie za 2 dni zrobiłabym podmiankę 10 l na świeżą (ale odstaną, może być z uzdatniaczem) wodę - jeśli w kranie jest dobra woda pod względem parametrów nie ma sensu lać źródlanej. Jeśli kranówa jest beznadziejna - np za twarda - to lałabym dalej Primaverę. I tak co 2 dni aż do zaniku zakwitu. Przez kilka dni wstrzymać się z karmieniem. Zaopatrzyłabym się w bardzo dużą ilość szybkorosnących roślin - kabomba, rogatek, wywłócznik, moczarka i oddałabym większość obsady: molinezje, mieczyki, "te przeźroczyste", glonojady.

emi pamiętaj że woda źródlana szybciej zakwitnie niż woda wodociągowa. często na butelkach pisze: spożyc w przeciągu 24 godzin od otwarcia. właśnie dlatego. właściciel tego akwarium dał 25 litrów źródlanej i 5 litrów wodociągowej. czego można się spodziewac jak nie czegoś takiego?

Wlasnie ze sie skroci. Bakterie nitryfikacyjne nie rozwina sie, zanim nie bedzie co nitryfikowac. Dopiero zawartosc NH3/NH4 w wodzie powoduje rozwoj nitrosomonas jakby automatycznie. Te przerabiaja zw. amonowe na azotyny. Dopiero zawartosc azotynow powoduje automatycznie rozwoj bakterii nitrobacter, ktore zamieniaja azotyny na azotany

PS taki zakwit to ani wina wody, ani przerybienia. Poprostu brak odpowiedniej miktofauny, stabilizujacej biologie akwa. Tego zmetnienia nie da sie usunac zadna - nawet najdrobniejsza - wata czy gabka. Dopiero dojzaly filtr z pewna iloscia mulu bogatego w mikrofaune wyklaruje ta wode.

Oswald - w tym akwa jest już co przerabiac. Inaczej nie pojawiły by się pierwotniaki które muszą sie czymś żywić.
A tak na marginesie - proponujesz koledze zasyfienie sobie filtra żeby było lepiej. Swoje zdanie na ten temat już kiedyś wyraziłem. Przy zakwicie to nie jest najlepszy pomysł. Jeśli w akwa są już ryby, i akwa chodzi jakiś czas, to bakterie już są. A przekarmianiem i zasyfianiem wody to łatwej do jeszcze większej katastrofy doprowadzić niż jest teraz.

jak dla mnie w takim przypadku będzie najlepsza podmiana wody + biostarter. żadnych odchodów żadnego mułu. chodzi o to żeby pierwotniaki wyprzec bakteriami nitryfikacyjnymi.


jest to równiez wina wody źródlanej która zawiera minerały - pierwotniaki pobierają minerały do budowy swojego szkieleciku z substancji nieorganicznej, która ma budowę zbliżoną do chityny często się tą substancję nazywa pseudochityną. nadmiar tych substancji mineralnych tylko ułatwił rozwój pierwotniaków ( 25 litrów źródlanej i 5 litrów wodociągowej to niezbyt dobre i rozsądne posunięcie, szczególnie że te 5 litrów nie pochodziło z dojrzałego akwarium).

Imho kolega nie ma zadnej katastrofy tylko normalne zjawisko w niedojzalym akwa, tyle ze w dosyc ekstremalnym wydaniu.
To, ze metnosc jest tak ekstremalna, to moze byc wina wody, ale to, ze w pierwszych dniach woda robi sie biala to raczej normalka. Ta metnosc zniknie sama, jak akwa dojzeje. A dojzeje, jak rozwinie sie odpowiednia ilosc mikrofauny. A mikrofauna zyje przede wszystkim w mule (czy tym na dnie, czy tym w gabce filtra) i nie sa to tylko bakterie nitr. ale pewnie setki najrozniejszych typow mikroorganizmow.

No na pewno ułatwił. Zwłaszcza, jeśli woda nie była "pierwszej" jakości, czyli była bardzo mineralizowana. Ja swoje akwaria startowałem, jak pisałem na wodzie źródlanej z plusa (zaw minerałów < 200 mg/l) i nigdy nie miałem żadnego zmętnienia.
Hmmm j.w nie widziałem nigdy zmętnienia u siebie na początku. Akwa dojrzewało normalnie, bez sztucznego paskudzenia wody.
Setki najrozmaitszych mikroorganizmów - tak, między innymi pierwotniaki, zwłaszcza przy dnie. Ostatnio jak do akwarium brałem żwir z wiadra w którym stała sobie woda + resztki roślin to miałem mały zakwit - dla mnie wniosek taki ze zabralem kolonie pierwotniaków z dna ;).
Pierwotniaki są prawdopodobnie właśnie efektem kliku czynników - woda, niedojrzałe akwarium, słaba filtracja, za duże karmienie. Najlepszą metodą tak jak kolega wiedzmin pisał - dodać biostarter, zrobić podmiankę, można spróbwać zaciemnić akwa i ograniczyć karmienie na 2-3 dni (coby pierwotniaki nie miały się czym żywić), pousuwać stare gnijące liście roślin. Tak moja rada :)

tu napisalem maly "referacik" o mule. Mysle, ze zainteresuje Seboosa i Wiedzmina, a tam chyba najlepiej pasuje.

http://www.akwarium.net.pl/forum/index.php/topic,9203.msg81541.html#msg81541

oswaldzie w tak małym akwa muł i tak sie pojawi teraz najważniejsze to wymienic wodę żeby zubożyc ją w składniki mineralne - to zapobiegnie rozwojowi pierwotniaków, najpierw trzeba pozbyc się pierwotniaków dopiero ustabilizuje się akwa.

ja bym powiedzial, najpierw ustabilizowac akwa a pierwotniaki same znikna
ale to tylko moja skromna opinia
 <papa>

podmana wody ---> zubożenie pierwotniaków -----> rozwój bakterii nitry (flora bakteryjna) -----> dojrzały zbiornik.

^^ w tym wypadku bedzie to tak. w zbiorniku bez ryb który stoi i dojrzewa zanim wpuści się ryby będzie to inaczej.

Wiedźmin, już to pisałam stronę wcześniej jak usunąć zakwit w akwarium z rybami....

A tak na marginesie to:
- Primavera to bardzo niskozmieralizowana woda źródlana a nie mineralna
- pierwotniaki nie żywią się minerałami i to w jak twardej wodzie się znajdują nie przeszkadza im się mnożyć, jak będą miały co jeść to się będą mnożyć
- dnośnie tego, ze Primavera zakwitnie wcześniej niż kranówa - oczywiście - przecież nie ma w niej chloru ani metali ciężkich, które oddziałują na wszystkie organizmy żywe - też na pierwotniaki

Zanim skończycie się kłócić - koledze się woda wyklaruje albo zakwitną mu glony w tym akwa ;)

a kto cię tak oszukał? radzę pczytac cokolwiek o pierwotniakach dopiero coś pisac. co z tego że primavera to dobra woda źródlana  -  i tak dał jej za dużo.

Rzadko z Wikipedii korzystam ale jest pod ręką
http://pl.wikipedia.org/wiki/Protisty
Proszę zobacz na odżywianie i powiedz mi gdzie jest napisane, że żywią się minerałami ??? Jak już to wykorzystują je do budowy ciała jak każdy inny organizm żywy.

Ja swego czasu lałem tylko primaverę (20% przy podmianach), startowałem na taniej wodzie żródlanej i nic (zreszta po co ja się powtarzam) i ani razu mi nawet nie zmętniała.

Więc radzę nabyć troszkę wiedzy praktycznej i poprzeprowadzać eksperymenty a nie tylko siedziec przed książkami i netem ... i wtedy coś napisać.

czas, aby sie bobson odezwal i napisal, jak to u niego z tym zmetnieniem, zanim poleca jakies kamienie czy kosy...  ;D

jeden z trzech sposobów odrzywiania pierwotniaków obok pinocytozy i fagocytozy to wchłanianie przez błonę komórkową:


Wchłanianie pokarmu, Niewielkie cząsteczki obojętne elektrycznie bądź rozpuszczalne w tłuszczach przenikają bezpośrednio przez błonę komórkową zgodnie z gradientem stężeń. Jony i większe cząsteczki (np. glukoza, aminokwasy) przenikają przez błonę na zasadzie transportu aktywnego.  Procesy te nazywa się ogólnie wchłanianiem. U człowieka podstawowa część wchłaniania składników pokarmowych ma miejsce w jelicie cienkim (dwunastnica, jelito czcze i jelito kręte).

Tylko nieliczne substancje wchłaniane są w innych częściach przewodu pokarmowego: jama ustna, żołądek, jelito grube.

to co powyżej to artykuł z wikipedii (kliknij na wchłanianie w tym linku co mi podałeś)


to co masz wytłuszczone przeze mnie - właśnie w ten sposób pierwotniaki pobierają minerały, które w środowisku wodnym mają postac jonów.



żeby wykożystac muszą je pobrac. a to pobieranie to wchłanianie - tak jak jest wyzej napisane, a wchłanianie to przeciez odzywianie u protista nieprawdaż???

Zgadzam sie, że wchłanianie to odżywianie. Tak jak u człowieka. Minerały są składnikiem pokarmowym ale nie mów mi że na samych minerałach pierwotniak pociągnie. A gdzie białka, węglowodany itd. Jasne jest to ważny składnik odżywczy. Ale co sugerujesz ze jak do 100% wody (bez pokarmu) wrzuce 3 pierwotniaki i dodam minerałów to mi przeżyją i jeszcze się namnożą ??? Nie sądzę ...
To tak jakby ktoś kazał ci żyć na witaminach i minerałach ... niby też ważny pokarm ale ...
Nie wiem czy się rozumiemy ale składnik pokarmowy to nie to samo co pokarm. Wybacz, ale twierdzisz że jak będę używał w 100% wody źródlanej to gwarantowany zakwit pierwotniaków a z tym się nie zgadzam.

heh sebosie wysarczy rybi śluz wystarczy kilka rybich odchodów i minerały :) mam nadzieję że wiesz z czego jest złożony rybi śluz...

Miało być 100% krystalicznie czystej i jałowej wody (zero minerałów) - czyli czyste H20, bez żadnej obsady.
Pewnie że wiem z czego jest rybi śluz ;) Ale i tak nie zgadzam się że 99% przyczyny zakwitu wody to woda źródlana, tylko złe warunki w akwa. Gdyby tak było to 90% pokarmu pierwotniaków to minerały.
A tak swoją drogą to pierwotniaki są w każdym akwa. Pytanie tylko czy mają się czym żywić. W takim malawi tyż, gdzie przecież tam to tych minerałów jest od groma i jakoś nie ma tam białej wody. Pozdrawiam

sebosie co innego jak startujesz akwa bez ryb a co innego z rybami dla twojego zastanowienia - krążę wokół tego tutaj wątku - autor wątku nie startował zbiornika bez ryb tylko wrzucił ryby odrazu a to jest różnica - efekt jest jaki widzisz i podałem dlaczego - w takich warunkach pierwotniaki mają wszystko czego potrzebują. a dieta ich to białka węglowodany i składniki mineralne. waga minerałów jest bardzo duża w ich organiźmie - bez chociaz jednego z tych czynników (białka węglowodany i składniki mineralne) żaden organizm cudzożywny nie jest w stanie przeżyc więc są one sobie równoważne. w usabilizowanym akwa nie ma "skoku zakwitowego" z powodu równowagi biologicznej stąd ważne jest aby najpierw startowac zbiornik dopiero potem wpuszczac ryby. równiez pozdrawiam!

Wiedźmin, dlaczego robisz z nas idiotów?

Wystartowanie akwarium na rurowicie z rybami ma takie same szanse na zakwit jak na źródlanej z rybami. Kwestią jest przerybienie, przekarmienie i słaba filtracja a nie sprawa różnicy pomiędzy kranówką a Primaverą. Śmiem twierdzić, że gdyby kranówka była lepsza producenci wód źródlanych w 5 l baniakach nie istnieli by.

Emi możesz twierdzic inaczej ja znając metabolizm pierwotniaków - wiem jakie czynniki przyśpieszają ich rozwój. kłucic się nie zamierzam. możesz zostac przy swoim.

Ja też się nie zamierzam kłócić ale to co twierdzisz, ze przez Primaverę woda zakwitła to po prostu straszne bzdury czy znasz czy nie metabolizm pierwotniaków i tylko o to mi chodzi.

woda zakwitła między innymi przez primaverę. poczytaj może moje posty jak rozmawiałem z sebosem i dopiero coś napisz.

Śledzę ten wątek od początku, rozmawiałam na ten temat z Seboosem i jakoś nie potrafimy znaleźć powodu, dla którego przez Primaverę miałaby zakwitnąć woda. Sorry wiedzmin22 ale mam doświadczenia z Primaverą i innymi wodami źródlanymi i Twoja argumentacja jest jakaś pokrętna i naciągana, poza tym nie wnosi nic nowego do rozmowy. Dla mnie to jest EOT. A szkoda.

ehhh brak słów... przecież człowiek prosty to nawet zrozumie... ok masz ochotę mnie podważac to podważaj już była mowa że minerały nie są pokarmem dla pierwotniaków jak to udowodniłem to oczywiście pojawiło się słowo "zgadzam się". jak dzieciom - wszystko na ręce muszą miec.

Tak, brak słów do Ciebie.

Czekaj jak ktoś się z Tobą nie zgadza to od razu podważa "autorytet" ... Hmm wysokie mniemanie kolega posiada o sobie.
Sorki ale napisałeś to tak nieskładnie, że nie rozumiem. Udowodniłeś że:
1. Nie jest pokarmem ? - no to zaprzeczasz bo wczesniej pisałeś że jest...
2. jesli udowodniłeś że jest - hmmm to moje "zgadzam" się dotyczyło nie że jest to pokarm tylko składnik pokarmowy i że woda częściowo przyczyniła się do zakwitu.
Więc polecam koledze uważnie czytać co piszę a nie między wierszami. W tym rozumieniu tlen też jest pokarmem, bo wchłaniam go przez pęcherzyki płucne. Ale obawiam się, że długo bym na powietrzu nie pociągnął ... jednak zostanę przy kotletach schabowych. A pierowtniaki pewnie zostaną przy swoich kotelcikach z bakterii. EOT   <papa>

hehe muszę to pokazac mojemu byłemu wykładowcy ;D ;D człowieku nie porównuj swojego metabolizmu do metabolizmu pierwotniaków bo to całkiem co innego. co do tego udowodnienia - chodziło mi o to że minerały sąpokarmem dla pierwotniaków. niepotrzebnie wyszukujecie jakiś uchybień w mojej wypowiedzi bo przecież napisałem wcześniej że są pokarmem.


no i o to mi chodzi - a emi mówi że woda nie miała nic wspólnego z zakwitem - owszem miała.

Takie samo prawdopodobieństwo, ze woda zakwitnie było w przypadku kranówy jak i Primavery więc nie zwalaj na nią bezpośredniej winy bo to nie jest prawdą! "Częściowo przyczyniła się do zakwitu" bo była niedojrzała i czy to była kranówa czy primavera nie ma większego znaczenia a nie jak sugerowałeś wcześniej, ze zakwit zrobił się bezpośrednio przez primaverę.

hehe emi czym się różni wdociągowa od pirimawery? :) minerały są składnikiem pokarmowym dla pierwotniaków - w takich warunkach tak jak wcześniej napisałem: odchody + rybi śluz i minerały = wysyp pierwotniaków i nie mów że woda tutaj nie grała żadnej roli - bo w końcu tak piszesz.


a kto zwala bezpośrednią winę. powiedziałem między innymi jest to wina wody.

minerały dla pierwotniaków są równoważne z białkami i cukrami - bez jakiegokolwiek składnika z tych 3 wymienionych pierwotniaki giną.

A choćby chlorem lub innymi substancjami odkażającymi które skutecznie takie żyjątka zabijają.

Primavera: NO3=0, NO2=0, GH=12, KH=8
Rurowit
- np u mnie na starym mieszkaniu: NO3=0, NO2=0, GH=31, KH=30
- np u mnie teraz: NO3=13, NO2=0, GH=17, KH=15

Primavera ma tą zaletę, ze zawsze ma stałe parametry, świetnie na niej rosną rośliny, ma optymalną twardość dla większości ryb a i jakoś glony mnie ominęły jak lałam Primaverę. Nie ma w niej związków chloru, odkażalników, środków grzybobójczych, sztucznych dodatków podnoszących ph, metali ciężkich.

czesc
chcialem powiedziec cos od siebie
nie wazne czy dolal mlekowity primavery czy kronowy przeciez widac na foto ze to nie wyplukany zwir, pierwotniaki zywia sie bakteriami i martwa materia organiczna. koles ma przerybienie, slabą filtracje, niech wypluka zwir i wymieni wode, zmiejszy napowietrzanie to woda mu sie oczysci na zasadzie sedymentacji,
po co szukac jakis nie wiadomo jakich przyczyn, kiedy na foto widac ze to nie pierwotniaki tylko glina, w nowym akwarium pierwotniaki nie mialy by co jesc zmetnienie pojawilo by sie po kilku dniach, a nie od razu.
biedne sumiki szkliste, a akwarium to ma ale na krewetki :D

hehe
troche stary wątek ale kolega Adriano z giwerą ma chyba rację - dziwne, że nikt na to nie wpadł. Zwłaszcza, że mętność pojawiła się po 1 dniu  :D

Ale przynajmniej wszyscy dowiedzili się trochę o parametrach Primavery i jej wpływie na zakwit pierwotniaków.  :D